⚡ Formularium Fysica
Alle formules op een rij — printbaar
Thema 0 — Beduidende Cijfers
SI-Prefixen
G(10⁹) M(10⁶) k(10³) m(10⁻³) μ(10⁻⁶) n(10⁻⁹) p(10⁻¹²)
Rekenregels bc
× / ÷ → minste bc | + / − → minste decimalen
H5 — Eigenschappen van Magneten
Kernregels
Gelijke polen stoten af · Ongelijke trekken aan · Veldlijnen: buiten N→S, binnen S→N, gesloten lussen
Ferromagnetisch: Fe, Ni, Co · Neodymium: Nd₂Fe₁₄B · Magnetiet: Fe₃O₄
H6 — Magnetische Veldsterkte & Kracht
Magnetische veldsterkte
[B] = Tesla [T]
Vectoriële grootheid · Teslameter
Magnetische flux
Φ = B · A · cos θ
[Φ] = Weber [Wb] · θ = hoek met normaal
Kracht op stroomdraad (Lorentz)
F = B · I · L · sin θ
[F] = N · [I] = A · [L] = m · θ = hoek I⃗ met B⃗
Richting kracht
Drievingerige regel (rechterhand)
Duim = I · Vingers = B · Handpalm = F⃗
H7 — Elektromagnetische Inductie
Wet van Faraday
ε = −N · ΔΦ / Δt
[ε] = V · N = windingen · ΔΦ = verandering flux [Wb]
Lenz' wet
Geïnduceerde stroom verhindert de verandering
Magneet naar toe → spoel stoot af · Magneet weg → spoel trekt aan
Kernfysica H1 — Kernen
Kernnotatie
AZX
A = Z + N · Z = protonen · N = neutronen · A = nucleonen
Classificaties
Isotopen: zelfde Z · Isotonen: zelfde N · Isobaren: zelfde A
Kernfysica H2 — Kernenergie
Massa-energie equivalentie
E = m · c²
c = 3 × 10⁸ m/s · 1 u = 931,5 MeV/c²
Atomaire massa-eenheid
1 u = 1,66054 × 10⁻²⁷ kg = 931,5 MeV
Massadefect
Δm = (Z·mp + N·mn) − mkern
mp = 1,00728 u · mn = 1,00866 u
Bindingsenergie
Eb = Δm · c²
Of: Eb = Δm × 931,5 MeV (als Δm in u)
Kernfysica H3 — Radioactief Verval
Alfaverval
AZX → A−4Z−2Y + 42He
α = He-kern · Papier stopt
Bètaverval⁻
AZX → AZ+1Y + 0−1e⁻ + ν̄e
Aluminium stopt
Bètaverval⁺
AZX → AZ−1Y + 0+1e⁺ + νe
Gamma-emissie
AZX* → AZX + γ
Lood nodig
Vervalwet
N(t) = N₀ · e−λt
λ = vervalconstante [s⁻¹]
Halveringstijd
t½ = ln 2 / λ
ln 2 ≈ 0,693
Kernfysica H4 — Straling & Dosis
Absorptiedosis
D = E / m [Gray = J/kg]
Equivalente dosis
H = D × wR [Sievert]
wR: γ/β = 1 · α = 20 · neutronen = 5-20
Effectieve dosis
E = Σ HT × wT [Sv]
wT = weegfactor orgaan
Achtergrondstraling
~2,4 mSv/jaar
Elementaire Deeltjesfysica
Quarks (6 smaken)
u(+⅔e) d(−⅓e) c(+⅔e) s(−⅓e) t(+⅔e) b(−⅓e)
3 kleurladingen: r, g, b · Nooit alleen · Combinaties: baryonen (qqq), mesonen (qq̄)
Leptonen (6)
e⁻(−e) μ⁻(−e) τ⁻(−e) νe(0) νμ(0) ντ(0)
Neutrino's: zeer kleine massa, nauwelijks interactie
Bosonen (krachtdragers)
γ(EM) g(sterk) W⁺W⁻Z⁰(zwak) H⁰(Higgs)
γ, g: massaloos · W±: 80,4 GeV · Z⁰: 91,2 GeV · H⁰: 125 GeV
Baryonen
p = uud (+e) · n = udd (0)
3 quarks · Kleurneutraal (r+g+b)
📚 5WE 2025-2026 · Printbaar formularium